Settling the West – Looking Westward

Thuần hóa miền Viễn Tây 

1. Phần dẫn nhập: Dõi về miền Tây

Mùa xuân trên dãy Rocky
Mùa xuân trên dãy Rocky.

Ở phía nam rặng Rocky, mùa xuân đến rất chậm nhưng vào khoảng giữa tháng Năm năm 1862, những tán cây trăn, những nhành liễu rũ tại Thung Lũng Deer Lodge ở Vùng Washington đã rung rinh lộc biếc, còn các con suối thì tràn trề nước băng tan cùng dòng nước mưa ấm áp. Đấy là một chốn hoang dã và xinh đẹp, đầy rẫy nai sừng tấm, hươu, gấu, cừu núi, hải ly và cá, cùng với đó là một số lượng tuy khiêm tốn nhưng ngày một tăng những kẻ săn tìm vàng.

Họ dành cả ngày trời để tìm quặng vàng giữa đống cát sỏi múc được từ dưới lòng suối và rửa sạch bằng dòng nước băng lạnh lẽo. Vào ngày 20-5, một anh chàng đào vàng trẻ tuổi tên Granville Stuart dù chằng tìm được lấy một quặng vàng nào nhưng thành công của những người bạn đào vàng đã tiếp thêm động lực cho cậu. Đêm nọ, cậu viết vào cuốn nhật kí : “ Blake và McAdow kiếm được 10 đô la ngày hôm qua và hôm nay là 9 đô la. Higgins làm việc cỡ khoảng 3 giờ…và kiếm được 3 đô la rưỡi.” Granville cùng em mình, James “ ăn bám Blake và McAdow. Bữa tối chúng tôi được ăn cơm và các thứ; còn bữa khuya có đậu và các thứ. Blake là đầu bếp, anh rất thích chúng tôi đến chơi. Hai người họ là một cặp thợ săn vàng vui tính và chúng tôi rất khoái đem nhau ra chọc ghẹo. Tôi mê mấy cái mỏ vàng nhiều hơn tôi tưởng. Việc cực nhọc lắm nhưng tôi nghĩ điều đó cũng đáng thôi.”

Ảnh chụp một người thợ đào vàng thời đó.
Ảnh chụp một dân đào vàng thời đó.

 Mặc dù Thung Lũng Deer Lodge là xứ xa xôi hẻo lánh nhưng khi tin vàng được tìm thấy ở đây rò rỉ ra ngoài, ngày càng đông các tay săn và đào vàng ở Colorado tiến về hướng nam, những kẻ từ dòng Missouri đi tàu hơi nước trực chỉ hướng tây cùng những gã từ bang California đi về hướng đông. Những con người này là một phần của làn sóng thám hiểm và tiên phong dựng nước bên rìa Đại Sa Mạc châu Mỹ, vùng đồng bằng rộng lớn trải dài từ các bang cực tây lân cận đến dãy Rocky và từ Texas đến Canada. Người Mỹ đã tung hoàng ngang dọc khắp vùng đất này và giờ đây họ sẵn sàng phủ đầy nó, bén rễ nơi mảnh đất hoang sơ ấy.

Vào đúng ngày anh em nhà Stuart đang nhồm nhoàm món đậu, cười đùa và mơ về các quặng vàng ở Thung Lũng Deer Lodge thì ở Miền Đông, tại thủ đô Washington, tổng thống Abraham Lincoln đã đặt bút kí vào dự luật mà từ đó sẽ thay đổi Miền Tây mãi mãi. Được gọi là Homestead Act, đạo luật này cung cấp 160 mẫu Anh đất công tại các vùng lãnh thổ ở miền Tây cho bất kì công dân nào có thể đến ở và cải thiện lô đất ấy trong vòng 5 năm. 6 tuần sau, vào ngày 1-7, tổng thống Lincoln đã ủy quyền cho Hiệp Hội Đường Sắt  Thái Bình Dương và công ty Trung Thái Bình Dương xây dựng nên tuyến đường sắt xuyên lục địa.

Oregon Trail
Đoàn lữ hành trên tuyến đường Oregon Trail.

Như rất nhiều người Mỹ, ngài tổng thống đang nhìn xa hơn Cuộc Nội Chiến mà chỉ trong 3 năm nữa sẽ diễn ra ác liệt. Mùa hè năm 1865 sau chiến tranh, những cựu chiến binh lên đường trở vê bất cứ nơi nào họ gọi là nhà. Nhưng đối với một số người, khi chiến tranh kết thúc, họ không còn nhà để trở về hoặc không muốn trở về. Nhiều cựu chiến binh phe Miền Nam được phép giữ lại súng và ngựa vì giương cờ trắng; như những kỵ sĩ thất thế, họ rong ruổi trên con đường tiến về nơi chân trời mới, một chân trời ở phía Tây. Phía bên kia chiến tuyến, hàng ngàn người lính phe Miền Bắc, rã rời vì chiến tranh, được tuyển mộ vào quân đội Liên Bang, cũng quay đầu về miền Tây, theo sau họ là những người da đen thoát khỏi Old South để khám phá tự do vừa mới được tìm thấy. Những con người này, cả da trắng lẫn da đen, từ miền Nam cho đến miền Bắc, thúc vào lưng những chú ngựa non hoang dã, chạy theo sau đàn bò sừng dài (longhorn) vùng Texas, bên cạnh là cuốc xẻng dùng để đào bới dọc theo đường ray, xới lên những mạch vàng, mạch bạc. Họ cưỡi lừa trên các con đường xuyên núi lởm chởm đá và thắng cày vượt qua đất thảo nguyên khắc nghiệt. Nhiều người trong số họ là cô dâu, là các bà xơ và trẻ con, trong lòng lo lắng khi phải đối mặt với một tương lai khó đoán định nhưng vẫn phấn khích vì sự hứa hẹn một cuộc đời mới.

Một gia đình đang nghỉ ngơi trên tuyến đường Oregon Trail
Một gia đình đang nghỉ ngơi trên tuyến đường Oregon Trail

 Mỗi cuộc đời ấy đều mang trên mình những câu chuyện, phần nhiều là tháng ngày trầm lặng, số ít còn lại là sôi nổi cuồng dại. Nhiều người trong số những người tiên phong đó đã ghi lại câu chuyện của mình trong nhật kí, các tập vở vẽ và trên những tấm kính ảnh (photographic plate). Granville và James Stuart đã cùng ghi lại cuộc sống trong trại đào vàng ở phía nam dãy Rocky, cuộc sống đã trở thành một trong những huyền thoại bất tử của miền Tây Hoa Kì. Tinh thần lập nghiệp của anh chàng buôn gia súc Joseph McCoy tại một thị trấn chăn bò nhỏ bé ở Kansas, hay ý chí mạnh mẽ của Theodore Judah, một người New England nhập cư, nhằm biến tuyến đường sắt xuyên lục địa trở thành hiện thực. Và tại Wyoming, các chủ trại nhỏ cùng những di dân đã trở thành anh hùng khi dám nhất loạt đứng lên bảo vệ giấc mơ Mỹ của chính họ, các lô đất 160 mẫu Anh, trước giới chủ gia súc giàu có và giữ lấy đất của mình. Tất cả họ chính là huyền thoại của miền Viễn Tây Hoa Kì.

27-wagon-train
Vào cuối ngày, đoàn xe thường quây thành vòng tròn. Mọi người sẽ nấu nướng, đàn ca, kể chuyện cho nhau nghe dưới bầu trời miền Tây đầy sao. Đây cũng là cách để bảo vệ đoàn xe trước những mối nguy hiểm.

Trong các trang sau, bạn sẽ tìm thấy câu chuyện của họ cũng như chuyện những người phụ nữ tiên phong đầy quả cảm, những người đi bên cạnh đoàn xe bò kéo, vai trĩu nặng mớ của cải bình dân; những người phụ nữ nướng bánh mì ngô (johnnycake) trên ngọn lửa đốt từ phân bò khô để lấp đầy cái dạ dày rỗng của các ông chồng cùng đám con, hay dừng chân dưới ánh hoàng hôn, tròn mắt trước cảnh vật lạ lùng, trơ trọi của chốn này; những người phụ nữ chăm sóc đám trẻ sơ sinh còn đỏ hỏn, săn sóc cho những đứa con yêu dấu ngã bệnh và đôi khi, chôn cất chúng dọc đường đi, đoạn đường mà họ không bao giờ trở lại.

Trails West – Hành trình về miền Tây

map  map2

Vào những năm 1850-1860, các đoàn người khai phá miền Viễn Tây thường khởi hành từ Independence, Missouri, trên trục đường Oregon Trail hay đi theo Mormon Trail bên ngoài Nauvoo, Illinois. Cả hai tuyến đường này đều chạy ngang qua Vùng Nebraska, hướng về Rặng Rocky. Còn những ai bị các mỏ vàng tại Vùng Montana cám dỗ có thể đi về phía bắc, dọc theo đường Bozeman Trail, trong khi đó, những người muốn đến bờ biển Thái Bình Dương phải trèo qua dải Continental Divide (đường phân thủy ở châu Mỹ) bằng South Pass (Đường xuyên núi phía nam, cụm từ chung chỉ 2 con đường vượt núi trên Continental Divide, phía Tây Nam Wyoming) rồi xuôi xuống Fort Bridger. Từ đó, những người lữ hành đi Oregon tiến về hướng tây bắc, dọc theo dòng Snake và Columbia. Còn những ai có điểm đến là California thì băng ngang qua Utah và sa mạc Nevada, dọc sông Humbodt trước khi vượt qua rặng tuyết sơn Sierra Nevada.

 Cuộc hành trình gian khổ này có thể tốn mất 4 tháng hoặc hơn nếu đi bằng xe ngựa, nhưng vào năm 1858, xe ngựa chở khách của Công ty Thư tín Butterfield Overland có thể đi trong 3 tuần rưỡi. Các kỵ sĩ của Pony Express có thể hoàn thành chuyến đi từ Saint Joseph, Missouri đến Sacramento trong vòng 10 ngày.

Vào thập niên 1860, đàn gia súc Texas được chăn dắt về phía bắc, dọc theo Shawnee và Chishsolm Trails để đến đầu mút của đường ray tại Missouri và Kansas, từ đó, nhờ công ty đường sắt Kansas Pacific và Missouri Pacific, bò được đưa đến các nhà cung cấp thịt ở Saint Louis và Chicago. Vào cuối thập kỉ, sự kiện hai tuyến đường ray của công ty Trung Thái Bình Dương và Hiệp Hội đường sắt Thái Bình Dương gặp nhau tại bắc Utah đã mở ra thời kì di chuyển bằng đường sắt xuyên lục địa.

Trên bản đồ, phía bên trái là các vùng lãnh thổ phía tây hồi năm 1864 được tô màu,
còn các đường đứt đoạn chỉ ranh giới giữa các bang và vùng lãnh thổ hồi năm 1890.


Dịch: Calamittie

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s